شنبه 22 مرداد یكصدودوازدهمین سالروز تولد «آلفرد هیچكاك»،‌ كارگردان افسانه‌ای سینمای جهان و خالق آثار برجسته در ژانر روانشناسانه بود.

"سر آلفرد جوزف هیچكاك"، فیلم‌ساز صاحب‌نام و تاثیر‌گذار انگلیسی و پیشگام تكنیك‌های بدیع در ژانرهای تریلر روانی و تعلیق متولد سیزدهم اوت 1899 در لندن بود كه روز 29 آوریل 1980 در سن 81 سالگی درگذشت.

«هیچكاك» پس از یك دوره‌ موفق فیلم‌سازی در زادگاهش انگلستان كه هم فیلم‌های صامت و هم فیلم‌های صدادار را شامل می‌شد، به هالیوود پیوست و در سال 1956 با حفظ ملیت انگلیسی، شهروندی آمریكا را پذیرفت.

او طی شش دهه فعالیت سینمایی، كه از عصر فیلم‌های صامت تا فیلم‌های همراه با دیالوگ‌ و فیلم‌های رنگی را شامل می‌شد، بیش از 50 فیلم بلند را كارگردانی كرد. از او هنوز به‌عنوان یكی از برترین كارگردانان تاریخ سینما یاد می‌شود.

«هیچكاك» شهرت خود را به‌واسطه‌ تبحر مثال‌زدنی‌اش در به‌كارگیری عناصر دلهر، ترس و تعلیق به‌دست آورد، چنان‌كه از او به‌عنوان «استاد تعلیق» نام برده می‌شود.

این كارگردان برجسته، اولین فیلم خود را در سال 1922 در انگلیس با نام «شماره 13» آغاز كرد كه البته نیمه‌تمام ماند. وی از سال 1939 عمدتا در آمریكا آثار خود را تولید و عرضه می‌كرد. در سال 1925 «مایكل بالكون» از شركت فیلم‌سازی«گینزبورو پیكچرز» این فرصت را به «هیچكاك‌» جوان داد تا اولین فیلم بلند خود را باعنوان «باغ تفرجگاه» در آلمان بسازد.

«هیچكاك» اولین تجربه‌ ساخت فیلم‌های دلهره‌آور را با فیلم «مستاجر» به‌دست آورد. اكران این فیلم در انگلستان در سال 1927 با موفقیت چشمگیر و استقبال بی‌نظیری از سوی مردم و منتقدین همراه شد. همچون دیگر فیلم‌های نخستین «هیچكاك»، این فیلم نیز از تكنیك‌های اكسپرسیونیست تاثیر پذیرفته بود كه او آنها را مستقیما در آلمان فراگرفته بود.

در سال 1929 «هیچكاك» تصمیم گرفت دهمین فیلم خود را با نام «حق‌السكوت» بسازد و درحالی كه هنوز در مرحله تولید بود، استودیوی سازنده آن تصمیم گرفت تا آن را به اولین فیلم همراه با دیالوگ سینمای انگلیس بدل سازد.

پس از ساخت فیلم‌هایی چون «مردی كه زیاد می‌دانست» (1934) و «39 پله» (1935)، هیچكاك روند موفقیت‌های خود را با ساخت فیلم «خانم ناپدید می‌شود» ادامه داد. «عقاب كوهستان»(1926)، «حلقه»(1927)، «همسر دهقان» (1928)، «قتل»(1930)، «ماری» (1931)، «غریب و غنی» (1931) و «مامور مخفی» (1936) دیگر ساخته‌های هیچكاك در این سال‌ها بودند.

وی در اوج موفقیت و شهرت به هالیوود پیوست و اولین فیلم آمریكایی‌اش را در سال 1940 با نام «ربكا» ساخت؛ هرچند داستان این فیلم در انگلیس و اقتباس از رمانی نوشته‌ نویسنده‌ انگلیسی «دافنه دو موریر» اتفاق می‌افتد.

«خبرنگار خارجی» دومین فیلم آمریكایی «هیچكاك» بود كه در قالب ژانر تریلر، داستان آن در اروپا اتفاق می‌افتاد كه البته توانست در سال 1940 نامزد جایزه اسكار بهترین فیلم شود. این فیلم در اولین سال وقوع جنگ اول جهانی ساخته شد و الهام گرفته از رویدادهای در حال تغییر در اروپا بود.

فیلم‌های هیچكاك در دهه‌ 40 بسیار متنوع بودند؛ از اثر كمدی رمانتیك «آقا و خانم اسمیت»(1941) تا درام دادگاهی «پرونده‌ بهشت» (1947) و اثر تاریك «سایه یك شك» (1943). در سال 1941 «هیچكاك» برای اولین‌بار در سمت تهیه‌كننده و كارگردان فیلم، «سوءظن» را ساخت. این فیلم جایزه‌ اسكار بهترین بازیگر زن و جایزه‌ انجمن منتقدان فیلم نیویورك را برای «خوان فونتاین»، بازیگر آن به‌همراه آورد.

«هیچكاك» یك سال بعد فیلم «خرابكار» را برای كمپانی «یونیورسال» ساخت و در سال 1944 فیلم «قایق نجات» را براساس رمانی از «جان اشتاین بك» برای كمپانی «روباه قرن بیستم» ساخت. این فیلم از آنجایی‌كه سكانس‌هایش تنها در یك قایق گرفته شده‌اند، محدودترین فیلم این كارگردان محسوب می‌شود.

این كارگردان انگلیسی پس از آن برای دیدار از زادگاهش به انگلستان بازگشت و در این حین دو فیلم كوتاه فرانسوی‌زبان برای وزارت اطلاعات انگلیس ساخت. پس از بازگشت به آمریكا، وی دو فیلم «طلسم‌شده» (1945) و «بدنام»(1946) را ساخت كه در این فیلم «اینگمار برگمن»، فیلم‌ساز افسانه‌ای سینمای جهان نقش‌آفرینی داشت. «بدنام» به فروش چشم‌گیری دست یافت و یكی از موفق‌ترین آثار سینمایی «هیچكاك» نام گرفت.

اولین فیلم رنگی «هیچكاك» در سال 1948 بانام «طناب» به‌روی پرده سینماها رفت كه با نقش‌آفرینی «جیمز استوارت» همراه بود.

در سال 1950، هیچكاك فیلم «وحشت در صحنه» را برای كمپانی «برادران وارنر» ساخت. پس از آن بود كه فیلم پرفروش «غریبه‌ها در قطار» (1951) را با استفاده از تركیبی از المن‌های فیلم‌هایش در آمریكا و انگلیس ساخت. سپس در فیلم «ام را نشانه قتل بگیر» (1954) از تكنیك فیلم‌برداری سه‌بعدی برای اولین‌بار استفاده كرد.

فیلم‌های «پنجره‌ عقبی» (1954) و «برای گرفتن دزد» (1955) از دیگر فیلم‌های موفق «هیچكاك» در دهه‌ 50 بودند. «مرد عوضی» (1957) آخرین فیلم «هیچكاك» برای كمپانی «برادران وارنر» بود. این فیلم سیاه و سفید، تنها نقش‌آفرینی «هنری فوندا» را به‌همراه داشت.

فیلم «سرگیجه» محصول سال 1958 با نقش‌آفرینی دوباره‌ «جیمز استوارت» اگرچه در گیشه چندان موفقیتی به‌دست نیاورد، اما بسیاری آن را یكی از شاهكارهای «هیچكاك» می‌دانند كه در جشنواره‌ فیلم سن‌سباستین اسپانیا، جایزه‌ صدف نقره‌ای را به‌دست آورد.

پس از «سرگیجه»، هیچكاك سه فیلم موفق دیگر ساخت كه هریك اعتباری كلان به كارنامه‌ سینمایی این كارگردان صاحب‌سبك افزودند. «شمال از شمال‌غربی» (1959)، «روانی» (1960) و «پرندگان» (1963) سه اثر ماندگار سال‌های پایانی فیلم‌سازی او بودند.

با آغاز دوران پیری و نشانه‌های بیماری در «هیچكاك»، جدیت او در ساخت فیلم كمرنگ شد و در دو دهه‌ پایانی عمر، او تنها چندفیلم تریلر جاسوسی از جمله «پرده‌ پاره» (1966) با نقش‌آفرینی «پل نیومن» و فیلم «توپاز» (1969) را ساخت.

پس از بازگشت به انگلیس، او آخرین فیلم موفق خود با نام «جنون» را در سال (1972) به نمایش درآورد. «توطئه خانوادگی» نیز آخرین فیلم ساخته‌ «هیچكاك» بود كه در سال (1976) ساخته شد.

«آلفرد هیچكاك» در سال 1980 از سوی ملكه الیزابت دوم به دریافت لقب "سر" نائل آمد؛ هرچند مرگ فرصت آن را به او نداد تا رسما آن را دریافت كند و چهارماه پس از اعلام آن، در روز 29 آوریل 1980 در سن 80 سالگی براثر نارسایی كلیوی در لس‌آنجلس درگذشت.

«هیچكاك» طی 60 سال فعالیت سینمایی، به‌واسطه‌ ساخت آثار برجسته موفق به كسب جوایز متعددی شد كه شاید مهم‌ترین آنها جایزه‌ی یادبود آكادمی اسكار در سال 1967 باشد. او پنج‌بار در سال‌های 1960 برای فیلم «روانی»، سال 1940 برای «ربكا»، سال 1944 برای «قایق نجات»، سال 1945 برای «طلسم‌شده» و سال 1954 برای «پنجره عقبی» نامزد جایزه‌ اسكار بهترین كارگردانی شد.

وی همچنین نامزد اسكار بهترین تهیه‌كننده برای فیلم «سوء‌ظن» در سال 1941 شده بود. فیلم‌های «ربكا»، «خبرنگار خارجی» و «طلسم‌شده» نامزد اسكار بهترین فیلم نیز بودند. شانزده فیلم ساخته‌ او نامزدی اسكار را به‌دست آوردند كه او خودش برای شش فیلم نامزد اسكار شد.

در سال 2008، چهار فیلم «سرگیجه»، «پنجره‌ عقبی»، «شمال از شمال‌غربی» و «ام را نشانه قتل بگیر» از سوی انجمن فیلم آمریكا در فهرست 10 اثر برتر سینمای جنایی جهان قرار گرفتند.

منبع: ایسنا